Boşanmaya karar veren eşlerin en merak ettiği hususlardan biri olan boşanma halinde maddi ve manevi tazminatların durumunun ne olacağı konusuna kısaca değineceğiz. Belirtmek gerekir ki Türk Medeni Kanunu; boşanma durumunda tazminat hususlarını 174 ila 178. maddeleri arasında düzenlemiştir. Anılan kanun maddelerini de belirterek madde madde sırasıyla inceleyelim.
Maddî ve manevî tazminat
Madde 174- Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir.
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.
Maddede boşanma sebebiyle tarafların, hem maddi hem de manevi tazminatı hangi durumlarda isteyebileceği düzenlenmiştir.
Maddenin ilk fıkrasında kanun koyucu; maddi tazminatın ancak kusursuz olan veya boşanma davasının karşı tarafından daha az kusurlu olan tarafça istenebileceğini açıkça belirtmiştir. Yani mahkemece kusurunun daha fazla olduğuna kanaat getirilen tarafın maddi tazminat talebi bu hükme göre açıkça reddolunabilecektir. Yine maddi tazminat isteminde bulunan tarafın halihazırda mevcut olan veya beklenen çıkarlarının boşanma sebebiyle zedelenmesi halinde tazminata hükmedileceği belirtilmiştir. Yani söz konusu menfaatleri zedelenmiş olsa bile bu menfaatlerin boşanma nedeniyle zedelenmiş olduğu hususu da tazminat isteminde bulunan tarafça ispat olunmalıdır.
Maddenin ikinci fıkrası ise manevi tazminata karar verilebilmesi için gereken şartları düzenlemektedir. Buna göre boşanmada manevi tazminat talebinde bulunan tarafın, boşanmaya sebep olan olayların kişilik hakkına saldırı içermesi ve bu saldırının da karşı taraf olan eş tarafından kusurlu olarak gerçekleştirilmiş olması gerekmektedir. Boşanmaya sebep olan ve kişilik haklarına saldırılara örnek olarak Yargıtay’ımızın da kararlarında değindiği eşin diğer eşi başkasıyla aldatması ve eşe karşı ağır hakaret verilebilir.
Tazminatın ödenme biçimi
Madde 176- Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.
Manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.
İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.
Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir. Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.
Medeni Kanun’umuz bu maddenin ilk iki fıkrasında da maddi ve manevi tazminat ödemek yükümlülüğü altına giren tarafın bu tazminatları ne şekilde ödeyeceğini düzenlemiştir. Buna göre maddi tazminatın irat şeklinde ödenmesine karar verilebilirken, manevi tazminatın irat şeklinde ödenmesine hükmedilemeyeceği belirtilmiştir.
İradın Türk Dil Kurumu’nca kelime anlamı “gelir” olup, burada irat şeklinde ödemeden kast edilen ise ödenmesi gereken maddi tazminatın belirli dönemlere yayılarak, belirli zamanlarda ödenmesidir. Manevi tazminatın ise irat şeklinde ödenemeyeceği kanunda belirtilmiştir.
Maddenin 3. fıkrasında da boşanmanın fer’i olarak irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddi tazminatın hangi hallerde son bulacağı açıklanmıştır. Buna göre maddi tazminat ödemesinin beş durumda son bulacağı kanunda sınırlı olarak sayılmıştır. Bunlardan;
- Maddi tazminat alacaklısının yeniden evlenmesi veya
- Taraflardan birinin ölümü
halinde maddi tazminat kendiliğinden kalkar.
- Maddi tazminat alacaklısının evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşıyor olması,
- Maddi tazminat alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkmış olması veya
- Maddi tazminat alacaklısının haysiyetsiz hayat sürmesi
hallerinde ise maddi tazminat, mahkeme kararıyla kaldırılabilecektir.
Maddenin son fıkrasında ise irat şeklinde ödenmesine karar verilen maddi tazminatın artırılması ya da azaltılmasının ne şekilde mümkün olacağı belirtilmiştir. Buna göre tarafların talep etmesi halinde mahkemenin, ödenen tazminatın miktarında hakkaniyete göre artırım yahut indirime gidebileceği anlaşılmaktadır. Mahkeme; kararını tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını da göz önüne alarak verecektir. Ancak burada ise en önemli husus; miktarın artırılması ya da azaltılmasının mahkemeden talep edilmesi gerektiğidir. Hakim kendiliğinden bu kararı vermeyecektir. Bu aşamada da bir meslektaşımızdan yardım alınması ve istemin mahkemeye avukat vasıtasıyla bildirilmesi oluşabilecek hak kayıplarını önleyecektir.
Boşanmada Tazminat İsteminde Zamanaşımı
Madde 178- Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Boşanma akabinde maddi ve manevi tazminat istemleri de boşanma kararı ile hukuk dünyasında yer bulan yani boşanmanın fer’i olan talepler olduğundan söz konusu tazminat taleplerinin zamanaşımına uğraması ihtimali bulunmaktadır.
Medeni Kanun’un 178. maddesi de evliliğin boşanma ile sona ermesi halinde doğan hakların, en geç boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde talep olunması aksi taktirde bu hakların zamanaşımı sebebiyle reddolunacağını açıkça düzenlemiştir. Söz konusu tazminat talepleri, dava süresince talep olunmadıysa belirtilen bir yıllık süreyi geçirmemeli ve yasal süresi içinde mahkemelerden talep etmeniz gerekmektedir. Boşanma davaları ve maddi-manevi tazminat için avukatlık desteği alınması oldukça önem arz etmektedir. Boşanma davaları ve tazminat davaları konusunda Mecidiyeköy’deki avukatlık ofisimizin iletişim sayfasından randevu talep edebilir ve boşanma avukatlığında deneyimli ve uzman avukatlarımızdan destek alabilirsiniz.
Zafer Hukuk ve Danışmanlık olarak, Mecidiyeköy Avukat ve Mecidiyeköy Hukuk Bürosu çerçevesinde Boşanma Avukatı olarak faaliyet gösterilmekte ve avukatlık hizmeti ile hukuki danışmanlık hizmeti verilmektedir. Zafer Hukuk & Danışmanlık Bürosu yukarıda genel olarak bahsettiğimiz çalışma sistematiği içerisinde hem çekişmeli boşanma avukatı hem de anlaşmalı boşanma avukatı olan ve boşanma hukuku alanında çalışan uzman avukatları bünyesinde barındırır.