Yabancı statüsünde bulunan kişilere çeşitli sebeplerle Türkiye’ye giriş yasağı yaptırımı uygulanabilmektedir. Bu makalemizde Türkiye’den sınır dışı edildikten sonra veya Türkiye dışında olup da Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından hakkında ülkeye girişi yasaklanan kişilerin bu yasağa karşı başvurabilecekleri haklarını açıklayacağız.
Öncelikle yabancı statüsü, Türkiye Cumhuriyeti’ne vatandaşlık bağı ile bağlı olmayan kişileri kapsar. Bu gruba; oturma izni, çalışma izni sahipleri ve mavi kartlılar da dahildir. Ancak Türk vatandaşı olanlar hakkında Türkiye’ye giriş yasağı yaptırımı uygulanamaz. Bu yaptırım ancak yabancılara uygulanabilmektedir.
6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 9. maddesi uyarınca Göç idaresi Genel Müdürlüğü; gerektiğinde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının görüşlerini alarak, Türkiye dışında olup da kamu düzeni veya kamu güvenliği ya da kamu sağlığı açısından Türkiye’ye girmesinde sakınca görülen yabancıların ülkeye girişini yasaklayabilir. Giriş yasağı yasaklanan yabancının kendisi veya yetkilendirdiği avukatı vasıtasıyla Türk konsolosluklarından veya İçişleri Bakanlığı’na yapılacak başvuruyla sorgulanabilir ve buna göre söz konusu yasağın kaldırılması işlemleri yapılabilir.
Ayrıca Türkiye’den sınır dışı edilen yabancıların Türkiye’ye girişi, Genel Müdürlük veya valilikler tarafından yasaklanır. Bu yasaklama süresi en fazla 5 yıldır. Ancak, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit bulunması hâlinde bu süre Genel Müdürlükçe en fazla on yıl daha artırılabilir. Yani 15 yıla kadar uzaması mümkündür.
Vize veya ikamet izni süresi sona eren ve bu durumları yetkili makamlarca tespit edilmeden önce Türkiye dışına çıkmak için valiliklere başvuruda bulunup hakkında sınır dışı etme kararı alınan yabancıların Türkiye’ye giriş yasağı süresi ise bir yılı geçemez.
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 56’ncı maddesi uyarınca Türkiye’yi terke davet edilenlerden, süresi içinde ülkeyi terk edenler hakkında giriş yasağı kararı alınmayabilir. Bu durum idarenin takdir hakkına ilişkindir. Genel Müdürlük, giriş yasağını kaldırabilir veya giriş yasağı saklı kalmak kaydıyla yabancının belirli bir süre için Türkiye’ye girişine izin verebilir. Kamu düzeni veya kamu güvenliği sebebiyle bazı yabancıların ülkeye kabulü Genel Müdürlükçe ön izin şartına bağlanabilir.
Türkiye’ye giriş yasağının tebliği, Türkiye dışında olup da Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından hakkında ülkeye girişi yasaklanan kişiler olan yabancılara Türkiye’ye giriş yapmak üzere geldiklerinde sınır kapılarındaki yetkili makam tarafından yapılır. Bazı durumlarda ise, havalimanındaki veya sınır kapısındaki görevli polis memurunun kişinin dış görünüşüne, hal ve hareketlerine bakarak çıkarım yapmak suretiyle tutanak tutmak suretiyle kişinin uluslararası sözleşmelerle korunan seyahat özgürlüğü bu subjektif görüş ile sınırlandırılmaktadır.
Türkiye’den sınır dışı edilen yabancılara ise tebligat valilikler tarafından yapılır.
Giriş yasağına ilişkin tebligatta, yabancıların karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabilecekleri ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır.
Türkiye’ye giriş yasağının bulunup bulunmadığını öğrenmek isteyen kişiler bulunduğu ülkenin Türkiye Cumhuriyeti Konsolosluğu’na giderek öğrenebilir ya da bir avukata vekalet vererek avukat aracılığıyla da yasağın bulunup bulunmadığını öğrenebilmeleri mümkündür. Yasaklama nedenleri çoğunlukla idareler tarafından gizli tutulmakta ancak mahkeme sürecinde kısmen açıklanmaktadır. Genellikle dayanaksız ve sübjektif sebeplere dayalı ya da isim karışıklığından kaynaklanan bu tip yasaklar mahkeme tarafından kaldırılmaktadır. Ancak terör ile ilintili olan veya Milli İstihbarat Teşkilat’ından gelen rapor doğrultusunda yapılan yasaklamaların kaldırılması daha zorlu olmaktadır.
Giriş yasağı kararının kaldırılması ise idari mahkemelerde açılacak iptal davası ile mümkündür. Bu davanın açılması zamanaşımına sürelerine tabi olduğundan yasağın kaldırılması için vakit kaybetmeden yargı yoluna başvurulması gerekmektedir.