Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin boşanma ve boşanmanın hukuki sonuçları konusunda anlaşarak evlilik birliğini sona erdirmelerini sağlayan dava türüdür. Tarafların boşanma iradesiyle birlikte nafaka, tazminat, müşterek çocukların velayeti ve çocuklarla kurulacak kişisel ilişki gibi konularda anlaşmaları hâlinde dava çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanabilir.
Ancak eşlerin yalnızca boşanmayı kabul etmeleri anlaşmalı boşanma için yeterli değildir. Türk Medeni Kanunu’nda aranan şartların gerçekleşmesi, tarafların iradelerini mahkeme huzurunda bizzat açıklamaları ve hazırlanan anlaşmalı boşanma protokolünün hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.
Bu yazımızda anlaşmalı boşanma davasının şartlarını, sürecin nasıl ilerlediğini, anlaşmalı boşanma protokolünde bulunması gereken düzenlemeleri ve anlaşmalı boşanma davasının ortalama ne kadar sürdüğünü açıklıyoruz.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir?
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte mahkemeye başvurması veya eşlerden birinin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi hâlinde evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
Mahkemenin anlaşmalı boşanmaya karar verebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinlemesi, boşanma iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçlarıyla çocukların durumuna ilişkin düzenlemeleri uygun bulması gerekir.
Dolayısıyla anlaşmalı boşanma, tarafların yalnızca kendi aralarında protokol imzalamasıyla gerçekleşmez. Evlilik birliği, mahkeme tarafından boşanma kararı verilmesi ve kararın kesinleşmesiyle sona erer.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu’na göre anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
1. Evlilik En Az Bir Yıl Sürmüş Olmalıdır
Anlaşmalı boşanma davasının açılabilmesi için resmi nikâh tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması gerekir.
Bir yıllık sürede eşlerin aynı evde yaşayıp yaşamadıkları veya fiilen ortak hayat kurup kurmadıkları önemli değildir. Süre, resmi evlenme tarihi esas alınarak hesaplanır.
Evlilik henüz bir yılını doldurmamışsa tarafların anlaşmalı boşanma yoluyla boşanmaları mümkün değildir. Bununla birlikte somut olayın şartları varsa çekişmeli boşanma davası açılabilir.
2. Eşler Birlikte Başvurmalı veya Bir Eş Diğerinin Davasını Kabul Etmelidir
Anlaşmalı boşanma davası eşlerin birlikte hazırladığı bir dilekçeyle açılabilir. Bunun yanında eşlerden birinin açtığı boşanma davasının diğer eş tarafından kabul edilmesiyle de anlaşmalı boşanma şartları oluşabilir.
Daha önce çekişmeli olarak açılmış bir boşanma davasında tarafların sonradan anlaşmaları da mümkündür. Bu durumda usulüne uygun bir anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanarak mahkemeye sunulabilir ve dava anlaşmalı boşanma şeklinde sonuçlandırılabilir.
3. Taraflar Boşanmanın Sonuçları Konusunda Anlaşmalıdır
Tarafların yalnızca boşanmak istemeleri yeterli değildir. Boşanmanın mali sonuçları ve varsa müşterek çocukların durumu konusunda da anlaşmaları gerekir.
Tarafların özellikle aşağıdaki konuları açık şekilde kararlaştırmaları önemlidir:
- Yoksulluk nafakası ödenip ödenmeyeceği,
- Nafaka ödenecekse miktarı, ödeme tarihi ve artış şekli,
- Maddi veya manevi tazminat talep edilip edilmeyeceği,
- Tazminat ödenecekse tutarı ve ödeme yöntemi,
- Müşterek çocuğun velayetinin hangi eşte kalacağı,
- Diğer eşin çocukla hangi gün ve saatlerde kişisel ilişki kuracağı,
- Müşterek çocuk için iştirak nafakası ödenip ödenmeyeceği,
- İştirak nafakasının miktarı ve artış şekli,
- Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti.
Anlaşmalı boşanma protokolünde kullanılan ifadelerin açık, uygulanabilir ve tereddüde yer vermeyecek şekilde hazırlanması gerekir.
4. Taraflar Duruşmaya Bizzat Katılmalıdır
Anlaşmalı boşanma davasında tarafların avukatları bulunsa dahi eşlerin kural olarak duruşmaya bizzat katılması gerekir.
Hâkim, tarafları dinleyerek boşanma iradelerini serbestçe açıklayıp açıklamadıklarını ve protokoldeki imzaların kendilerine ait olup olmadığını değerlendirir. Taraflardan birinin duruşmaya katılmaması hâlinde yalnızca avukatının beyanıyla anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Duruşmada taraflardan biri boşanmaktan veya protokoldeki düzenlemelerden vazgeçerse anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
5. Protokol Hâkim Tarafından Uygun Bulunmalıdır
Anlaşmalı boşanma protokolünün taraflarca imzalanması tek başına yeterli değildir. Hâkim, protokoldeki düzenlemelerin tarafların ve özellikle müşterek çocukların menfaatlerine uygun olup olmadığını inceler.
Hâkim gerekli görürse protokolde değişiklik yapılmasını önerebilir. Tarafların bu değişikliği kabul etmesi hâlinde anlaşmalı boşanma kararı verilebilir. Tarafların önerilen değişiklik konusunda anlaşamaması durumunda dava anlaşmalı şekilde sonuçlanmaz.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Anlaşmalı boşanma davası, dava dilekçesi ve taraflarca imzalanmış anlaşmalı boşanma protokolüyle görevli ve yetkili mahkemede açılır.
Dava açıldıktan sonra mahkeme tarafından duruşma günü belirlenir. Duruşmada tarafların kimlik tespiti yapılır; boşanma iradeleri ve protokoldeki imzaları kendilerine sorulur.
Tarafların boşanmayı özgür iradeleriyle istediklerini açıklamaları ve hâkimin protokolü uygun bulması hâlinde çoğunlukla ilk duruşmada boşanma kararı verilir.
Kararın verilmesiyle taraflar hemen boşanmış sayılmaz. Gerekçeli kararın yazılması, taraflara tebliğ edilmesi ve kanun yolu süresinin dolması veya tarafların usulüne uygun olarak kanun yolundan feragat etmeleri üzerine kararın kesinleşmesi gerekir.
Boşanma kararı kesinleştikten sonra mahkeme tarafından nüfus müdürlüğüne bildirim yapılır ve boşanma nüfus kayıtlarına işlenir.
Anlaşmalı Boşanma Davası İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Somut olayın özelliklerine göre değişebilmekle birlikte anlaşmalı boşanma davasında genel olarak aşağıdaki belgeler kullanılır:
- Anlaşmalı boşanma dava dilekçesi,
- Taraflarca imzalanmış anlaşmalı boşanma protokolü,
- Tarafların kimlik bilgileri,
- Varsa müşterek çocuklara ilişkin bilgiler,
- Protokolde kararlaştırılan mal veya ödeme yükümlülüklerine ilişkin belgeler,
- Avukat aracılığıyla takip edilen davalarda özel yetkili ve fotoğraflı vekâletname,
- Mahkeme tarafından istenebilecek diğer bilgi ve belgeler.
Nüfus kayıtları çoğunlukla mahkeme tarafından elektronik sistem üzerinden temin edilmektedir. Ancak protokolde taşınmaz, araç, şirket hissesi veya belirli bir malvarlığı değerinin devri kararlaştırılmışsa bunların açık ve tereddütsüz biçimde tanımlanması gerekir.
Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nedir?
Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın hukuki ve mali sonuçları konusunda vardıkları anlaşmayı gösteren belgedir.
Protokol, anlaşmalı boşanma davasının en önemli belgelerinden biridir. Protokolde eksik, çelişkili veya uygulanması mümkün olmayan düzenlemeler bulunması davanın uzamasına ve taraflar arasında boşanma sonrasında yeni uyuşmazlıklar çıkmasına neden olabilir.
Tarafların bugün için talep etmediği nafaka ve tazminat konularında da açık düzenleme yapılması önemlidir. “Tarafların birbirlerinden hiçbir hak ve alacağı yoktur” şeklindeki genel ifadeler, protokolün kapsamı konusunda ileride tartışma doğurabilir. Hangi talepten vazgeçildiğinin ve hangi hususların protokol kapsamında tasfiye edildiğinin ayrı ayrı belirtilmesi daha güvenli olacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Bulunmalıdır?
Anlaşmalı boşanma protokolünde somut olayın özelliklerine göre aşağıdaki konular düzenlenebilir:
- Tarafların boşanmayı karşılıklı olarak kabul ettikleri,
- Yoksulluk nafakası talep edilip edilmediği,
- Maddi ve manevi tazminat talep edilip edilmediği,
- Müşterek çocuğun velayeti,
- Velayeti almayan eşle çocuk arasında kurulacak kişisel ilişki,
- Çocuk için ödenecek iştirak nafakası,
- Nafaka ve tazminatların ödeme zamanı ve yöntemi,
- Ziynet eşyalarının durumu,
- Ev eşyalarının paylaşılması,
- Taşınmaz ve araçlara ilişkin devir yükümlülükleri,
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin anlaşmalar,
- Yargılama giderleri ve avukatlık ücreti,
- Tarafların birbirlerinden başka bir talebi bulunup bulunmadığı.
Her anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların evlilik sürecindeki mali durumuna, çocukların ihtiyaçlarına ve malvarlığına göre özel olarak hazırlanmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ortalama Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davası çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır. Bununla birlikte davanın açılmasıyla boşanma kararının kesinleşmesi aynı şey değildir.
Mahkemenin iş yoğunluğuna bağlı olarak dava açıldıktan sonra birkaç hafta içerisinde duruşma günü verilebileceği gibi, özellikle İstanbul’daki yoğun aile mahkemelerinde duruşma tarihinin daha ileri bir güne bırakılması da mümkündür.
Dava dilekçesi ve protokol eksiksiz hazırlanmış, taraflar duruşmaya katılmış ve protokol hâkim tarafından uygun bulunmuşsa boşanma kararı genellikle ilk duruşmada verilir. Duruşma sonrasında gerekçeli kararın yazılması, tebliğ ve kesinleşme işlemleri de tamamlanmalıdır.
Bu nedenle anlaşmalı boşanma davası, mahkemenin yoğunluğuna ve kesinleşme işlemlerine göre ortalama olarak birkaç hafta ile birkaç ay arasında tamamlanabilir. Uygulamada sürecin yaklaşık 1 ila 3 ay içerisinde tamamlanması mümkün olmakla birlikte her dosya için kesin süre verilmesi doğru değildir.
Tarafların tebligat işlemlerini takip etmeleri ve karar verildikten sonra kanun yolu haklarına ilişkin işlemleri usulüne uygun şekilde tamamlamaları, kesinleşme süresini kısaltabilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Mal Paylaşımı Yapılması Zorunlu mudur?
Anlaşmalı boşanma davasında eşlerin boşanmanın mali sonuçları üzerinde anlaşmaları gerekir. Ancak mal rejiminin tasfiyesi, boşanmanın zorunlu fer’î sonuçlarından biri değildir.
Bu nedenle taraflar edinilmiş malların paylaşılması konusunu anlaşmalı boşanma protokolünde düzenleyebilecekleri gibi, bu konuyu protokol dışında da bırakabilirler. Mal paylaşımı konusunda herhangi bir düzenleme yapılmayacaksa bunun bilinçli bir tercih olduğunun protokolde açıkça belirtilmesi yararlı olabilir.
Taraflar mal paylaşımı, taşınmaz devri, araç devri, şirket hisseleri, banka hesapları, ev eşyaları veya ziynet eşyaları konusunda kesin olarak anlaşmışlarsa bu hususlar protokolde açık ve uygulanabilir şekilde düzenlenmelidir.
Özellikle “tarafların birbirlerinden hiçbir mal, hak ve alacak talebi bulunmadığı” şeklindeki geniş kapsamlı ifadeler, sonradan açılabilecek mal rejimi veya ziynet alacağı davaları bakımından önemli sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle protokol imzalanmadan önce düzenlemenin kapsamı dikkatle değerlendirilmelidir.
Anlaşmalı Boşanmada Nafaka Nasıl Belirlenir?
Taraflar, anlaşmalı boşanma protokolünde birbirlerine yoksulluk nafakası ödenip ödenmeyeceğini serbestçe kararlaştırabilirler.
Nafaka ödenecekse aylık tutarı, ödeme günü, banka hesabı ve yıllık artış şekli açıkça belirtilmelidir. Artış oranının TÜFE, sabit bir oran veya başka bir ölçüte bağlanması mümkündür.
Müşterek çocuk için ödenecek iştirak nafakasında ise çocuğun ihtiyaçları ve tarafların ekonomik durumları dikkate alınır. Hâkim, tarafların kararlaştırdığı miktarı çocuğun menfaatine uygun bulmazsa protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir.
İştirak nafakası çocuğun hakkı olduğundan tarafların bu konuda yaptıkları anlaşma mutlak değildir. Çocuğun ihtiyaçlarının değişmesi hâlinde ilerleyen dönemde nafakanın artırılması veya azaltılması talep edilebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Velayet Nasıl Belirlenir?
Taraflar müşterek çocuğun velayetinin anneye veya babaya bırakılması konusunda anlaşabilirler. Ancak velayetle ilgili anlaşma hâkimi bağlamaz.
Mahkeme, her durumda çocuğun üstün yararını gözetir. Tarafların velayet konusundaki anlaşması çocuğun yararına aykırı bulunursa hâkim farklı bir düzenleme yapılmasını isteyebilir.
Protokolde velayeti almayan eşin çocukla kuracağı kişisel ilişkinin günleri, saatleri, bayramlar, sömestir ve yaz tatili gibi dönemler mümkün olduğunca açık şekilde belirlenmelidir. Belirsiz ifadeler boşanma sonrasında taraflar arasında yeni uyuşmazlıkların ortaya çıkmasına neden olabilir.
Anlaşmalı Boşanmada Maddi ve Manevi Tazminat
Eşler, anlaşmalı boşanma protokolünde maddi ve manevi tazminat ödenip ödenmeyeceğini kararlaştırabilirler. Tazminat ödenecekse miktarı, ödeme tarihi ve taksitlendirme koşulları açıkça yazılmalıdır.
Taraflardan biri tazminat talebinden vazgeçiyorsa bu hususun da protokolde açık şekilde belirtilmesi gerekir. Çünkü boşanma kararının kesinleşmesinden sonra protokolde yer alan feragat ve kabul beyanları taraflar bakımından bağlayıcı sonuçlar doğurabilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Tanık Gerekir mi?
Anlaşmalı boşanma davasında kural olarak tanık dinlenmesine gerek bulunmamaktadır.
Taraflar, evlilik birliğinin sarsılmasına neden olan olayları ispatlamak zorunda değildir. Kanunda aranan şartların gerçekleşmesi, tarafların mahkeme huzurunda boşanma iradelerini açıklamaları ve protokolün uygun bulunması yeterlidir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
Anlaşmalı boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde dava, Aile Mahkemesi sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesinde görülür.
Eşlerden Biri Anlaşmalı Boşanmadan Vazgeçerse Ne Olur?
Anlaşmalı boşanma, tarafların duruşma anında da devam eden ortak iradelerine dayanır. Bu nedenle eşlerden biri duruşmada boşanmak istemediğini veya protokoldeki düzenlemeleri kabul etmediğini açıklarsa anlaşmalı boşanma kararı verilemez.
Tarafların anlaşamaması hâlinde dava, gerekli usul işlemleri tamamlanarak çekişmeli boşanma davası şeklinde devam edebilir. Mahkeme, yalnızca daha önce imzalanmış protokole dayanarak tarafları anlaşmalı olarak boşayamaz.
Boşanma kararı kesinleşinceye kadar taraflardan birinin anlaşmalı boşanma iradesinden vazgeçmesi de davanın sonucunu etkileyebilir.
Anlaşmalı Boşanma Kararı Ne Zaman Kesinleşir?
Mahkemenin duruşmada boşanma kararı vermesiyle evlilik aynı gün hukuken sona ermez. Öncelikle gerekçeli kararın yazılması ve taraflara tebliğ edilmesi gerekir.
Tarafların kanun yoluna başvurmaması durumunda yasal sürenin dolmasıyla karar kesinleşir. Tarafların karar verildikten sonra kanun yoluna başvurma haklarından usulüne uygun olarak feragat etmeleri hâlinde kesinleşme süreci daha kısa sürebilir.
Kararın kesinleşmesinden sonra mahkeme tarafından nüfus müdürlüğüne bildirim yapılır. Taraflar ancak karar kesinleştiğinde hukuken boşanmış sayılırlar.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Avukatın Önemi Nedir?
Anlaşmalı boşanma davasının avukat aracılığıyla takip edilmesi zorunlu değildir. Taraflar dava dilekçelerini ve protokollerini kendileri hazırlayarak dava açabilirler.
Bununla birlikte anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka, tazminat, velayet, kişisel ilişki, taşınmaz devri, mal paylaşımı ve ziynet eşyaları gibi konularda yapılacak eksik veya belirsiz düzenlemeler geleceğe dair önemli hak kayıplarına neden olabilir.
Protokol yalnızca boşanmanın gerçekleşmesini değil, tarafların boşanma sonrasındaki mali ve kişisel ilişkilerini de etkiler. Bu nedenle tarafların protokol hükümlerinin gelecekte doğuracağı sonuçları değerlendirerek hareket etmeleri ve kesinlikle bir avukat ile işlemleri yürütmesi önemlidir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma tek celsede biter mi?
Dilekçe ve protokol eksiksizse, taraflar duruşmaya katılırsa ve hâkim protokolü uygun bulursa dava çoğunlukla tek celsede sonuçlanabilir.
Anlaşmalı boşanma davası aynı gün sonuçlanır mı?
Mahkeme duruşmada boşanma kararı verebilir. Ancak gerekçeli kararın yazılması ve kararın kesinleşmesi gerektiğinden taraflar duruşma günü itibarıyla hukuken boşanmış sayılmazlar.
Bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma mümkün müdür?
Hayır. Anlaşmalı boşanma için resmi evlilik tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması gerekir.
Anlaşmalı boşanma davasında iki taraf da duruşmaya gelmeli mi?
Evet. Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi gerektiğinden eşlerin kural olarak duruşmaya şahsen katılması gerekir. Avukatların katılması tek başına yeterli değildir.
Anlaşmalı boşanma protokolü sonradan değiştirilebilir mi?
Boşanma kararı verilmeden önce taraflar anlaşarak protokolü değiştirebilirler. Hâkim de tarafların veya çocukların menfaatleri doğrultusunda değişiklik önerebilir. Değişikliğin taraflarca kabul edilmesi gerekir.
Anlaşmalı boşanma protokolünde mal paylaşımı bulunması zorunlu mudur?
Hayır. Mal rejiminin tasfiyesi anlaşmalı boşanmanın zorunlu fer’î sonucu değildir. Ancak mal paylaşımının protokole dâhil edilmesi veya kapsam dışında bırakılması bilinçli ve açık şekilde kararlaştırılmalıdır.
Uyarı: Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her boşanma dosyası kendi somut koşullarına göre değerlendirilmelidir.
İstanbul Anlaşmalı Boşanma Davası Avukatı
Zafer Hukuk ve Danışmanlık Bürosu olarak İstanbul Mecidiyeköy’de bulunan ofisimizde; anlaşmalı boşanma davaları, anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması, velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımına ilişkin hukuki konularda danışmanlık ve avukatlık hizmeti vermekteyiz.
İstanbul, Şişli, Mecidiyeköy, Çağlayan, Beşiktaş, Kağıthane, Sarıyer, Beyoğlu ve çevresinde anlaşmalı boşanma süreci hakkında hukuki bilgi almak için iletişim sayfamız üzerinden randevu talebinde bulunabilirsiniz.